Rigters relativeer manlike leierskap

http://kerkbode.christians.co.za/2018/09/10/rigters-relativeer-manlike-leierskap/

Soos geslag, ras en klas, is patriargie ’n samele­wingverskynsel wat tans nuut bedink word. Die kerk se posisie ten opsigte van patriargie word in besonder uitgedaag deurdat die Bybel, ’n versameling geskrifte wat ons as “woord van God” bely, uit ’n patriar­gale wêreld kom. Die populêre indruk is dat die Bybel patriargie legitimeer en dat kerklike diskoerse, besluite en praktyke deur hierdie populêre beskouing geïnformeer word.

Indien ’n mens egter die Bybel noulettend teen sy patriargale agtergrond lees, gaan daar interessante perspektiewe oop. In die boek Rigters, val die plek en rol van vroue uit ’n patriargale wêreld op.

Die kern van Rigters is gevorm rondom uiteenlopende voor-ballingskapverhale van plaaslike Israelitie­se helde. Hierdie stories het gegroei en ontwikkel en is uiteindelik ook in die na-ballingskapse gemeenskap se soeke na identiteit en die wil van die Here oorgelewer.

In sy huidige vorm is daar verhale in Rigters wat die mag van manlike karakters relativeer en selfs ondermyn. Vir die oorleweraars van Rigters was heldhafti­ge, manlike militêre leiers nie noodwendig ideale leiers nie. Een manier waarop Rigters hierdie punt maak, is deur verhale van magtige, manlike leiers en krygers te vertel wie se lot deur vroue se leierskap en optrede bepaal is. Enersyds beklemtoon sommige verhale in Rigters die rol van vroue as leiers, terwyl dit andersyds heelparty manlike leiers as ’t ware “ontman”.

Een so ’n voorbeeld is die verhaal van Barak se oorwinning oor Sisera – ’n verhaal waarin Debora die sen­trale leiersfiguur is. Daarby word Sisera nie deur die manlike Israelitiese leier, of deur ’n sterk kryger om die lewe gebring nie, maar deur die Kenitiese vrou, Jael (Rig 4 – 5). Beide Barak en Sisera word van hulle mag en manlikheid gestroop, terwyl vroue die leiding neem in die oorwinning wat behaal word. Binne ’n patriargale wêreld is dit nie sonder betekenis nie.

Binne ’n patriargale konteks getuig van die verhale in Rigters dat kragtige, manlike leiers nie die mag in God se koninkryk besit nie. Nee, dit is die Here wat die ge­skie­denis van sy mense deur mans én vroue se leierskap en optrede skryf. Deur die relativering van manlike leierskap en mag word die Here se betrokkenheid in die wêreld duideliker sigbaar. Deur ’n eensydige klem op patriargale mag en leierskap, loop die geloofsgemeenskap gevaar om hulle hoop op sterk, manlike leiersfi­gure te bou en God as Here van sy koninkryk te misken.

▶Dr Fanie Cronjé is predikant van die NG gemeente Riviera-Jakaranda in Pretoria.